Dijital çağda kişisel verilerin işlenmesi, depolanması ve yayılması artık saniyeler içinde gerçekleşebiliyor. Ancak internetin hafızası güçlü olduğu kadar unutkan değil. Bu durum, kişilerin geçmişteki bilgilerine, fotoğraflarına veya haberlerine uzun yıllar boyunca erişilebilmesine neden olabiliyor.
İşte tam bu noktada “unutulma hakkı” kavramı devreye giriyor. Unutulma hakkı, kişinin geçmişteki bilgilerini, artık kamu yararı taşımadığı ve kişilik haklarını zedelediği durumlarda, dijital ortamdan sildirme veya erişimi engelleme talebinde bulunabilmesini ifade eder.
Unutulma Hakkının Tanımı ve Ortaya Çıkışı
Unutulma hakkı, ilk kez Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 2014 tarihli “Google Spain” kararı ile hukuk dünyasında güçlü bir yer edindi.
Kararda, bireylerin kendileriyle ilgili arama motorlarında çıkan belirli bilgilerin kaldırılmasını talep edebileceği kabul edildi. Bu karar, AB Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile yasal bir dayanağa kavuştu.
Türkiye’de ise unutulma hakkı kavramı doğrudan KVKK’da tanımlanmasa da, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Türk Medeni Kanunu, Anayasa ve Yargıtay içtihatları ile uygulama alanı bulmaktadır.
Türkiye’de Hukuki Dayanaklar
1. Anayasal Temel
- Anayasa m.20: Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir.
- Anayasa m.17: Kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkı.
2. 6698 sayılı KVKK
- Madde 7 – Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi:İşlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında, veri sorumlusu kişisel verileri re’sen veya ilgili kişinin talebi üzerine silmek, yok etmek veya anonim hale getirmekle yükümlüdür.
3. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Kararları
- Yargıtay 19. Ceza Dairesi, unutulma hakkını özellikle haberlerin arama motorlarından kaldırılması davalarında tanımaktadır.
- AYM 2016/13010 başvuru kararı: Kişinin geçmişteki bilgilerine sürekli erişimin, özel hayatın gizliliği hakkını ihlal edebileceğine hükmedilmiştir.
Unutulma Hakkının Kapsamı
Unutulma hakkı, yalnızca internetteki içeriklerin tamamen silinmesi anlamına gelmez. Kapsamına şu işlemler girer:
- Arama motorlarından indeks kaldırma (delisting)
- Haber sitelerinden veya bloglardan içerik kaldırma
- Sosyal medya platformlarından geçmiş gönderilerin silinmesi
- Fotoğraf, video ve kişisel bilgilerin dijital veri tabanlarından temizlenmesi
- Kişisel verilerin anonimleştirilmesi
Unutulma Hakkına İlişkin Başvuru Süreci (Türkiye)
- Veri Sorumlusuna Başvuru
- İlk adım, verinin bulunduğu kurum veya platforma başvurudur.
- KVKK madde 13 uyarınca yazılı veya kayıtlı elektronik posta (KEP) ile başvuru yapılmalıdır.
- Veri Sorumlusu Cevabı
- Veri sorumlusu, başvuruyu 30 gün içinde cevaplamakla yükümlüdür.
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na (KVKK Kurumu) Şikayet
- Olumsuz cevap alınırsa veya cevap verilmezse, 60 gün içinde KVKK Kurumu’na şikayet yapılabilir.
- Yargı Yoluna Başvuru
- Gerekli hallerde sulh ceza hakimliklerine veya ilgili mahkemelere başvurularak erişimin engellenmesi veya içeriğin kaldırılması talep edilebilir.
Unutulma Hakkı ile Basın Özgürlüğü Dengesi
Unutulma hakkı, basın ve ifade özgürlüğü ile karşı karşıya geldiğinde hukuken bir denge testi yapılır.
Şu kriterler dikkate alınır:
- Bilginin kamu yararı taşıyıp taşımadığı
- Bilginin güncel olup olmadığı
- Kişinin kamusal bir figür olup olmadığı
- İçeriğin gerçeğe uygunluğu
Bu nedenle, her unutulma hakkı talebi otomatik olarak kabul edilmez; hukuki değerlendirme yapılır.
Uygulamada Karşılaşılan Zorluklar
- Arama motorlarıyla yazışma süreçlerinin uzun olması
- Yurt dışı merkezli sosyal medya platformlarının Türkiye’deki taleplere yavaş cevap vermesi
- Basın özgürlüğü ile çatışma noktaları
- Verinin kopyalanarak farklı alan adlarına taşınması
Sonuç ve Öneriler
Unutulma hakkı, bireylerin dijital dünyada geçmişten gelen veriler nedeniyle sürekli olarak yargılanmasının önüne geçen önemli bir kişisel hak olarak karşımıza çıkıyor.
Türkiye’de KVKK, Anayasa ve mahkeme kararları ile bu hak korunmakta; ancak başvuru sürecinin bilinmesi ve doğru yönetilmesi büyük önem taşıyor.
🔹 Eğer hakkınızda internette yer alan, artık güncelliğini yitirmiş veya kişilik haklarınızı ihlal eden içerikler varsa, öncelikle veri sorumlusuna başvurmalı, gerekirse KVKK Kurumu veya mahkeme yoluyla unutulma hakkınızı kullanmalısınız.